Czas pracy w podmiotach leczniczych - 7 h 35 min także dla rejestracji
czytaj więcej
Kamerę kupiło się „na wejście”, żeby widzieć, kto przychodzi. Tyle że w małym lokalu tuż za drzwiami stoi biurko, a przy nim pracownik. I nagle kamera, która miała pilnować drzwi, przez całą zmianę nagrywa jedną konkretną osobę.
Taki układ znalazłem ostatnio w przychodni, dla której robię dokumentację RODO: jedna kamera za wejściem, w kadrze recepcja, podgląd na monitorze w pokoju socjalnym, a przy drzwiach tylko naklejka „obiekt monitorowany”. To typowy monitoring w miejscu pracy, choć nikt go tak nie nazwał. Zobacz, co z tego wynika dla Ciebie jako pracodawcy.
Spis treści
Kamera przy wejściu to monitoring pracownika
Każda kamera pracodawcy na terenie firmy, także ta przy samym wejściu, to monitoring w rozumieniu art. 22² Kodeksu pracy. Przepis mówi o nadzorze nad terenem zakładu pracy i terenem wokół niego, a przez drzwi codziennie przechodzą pracownicy.
Biurko w kadrze nie decyduje o tym, czy przepis działa. Pogarsza za to sprawę: kamera nagrywa jedną osobę przez całą zmianę, a to dużo trudniej obronić jako niezbędne.
Ten przepis pozwala na kamery tylko wtedy, gdy są niezbędne, i tylko w czterech celach: bezpieczeństwo pracowników, ochrona mienia, kontrola produkcji i ochrona informacji, których ujawnienie mogłoby Ci zaszkodzić (§ 1). Oceny pracownika na tej liście nie ma. Jeśli ktoś przegląda nagrania, żeby sprawdzić, ile razy recepcjonistka sięgnęła po telefon, wychodzi poza przepis.
Urząd Ochrony Danych Osobowych dodaje w poradniku „Montujesz kamery w miejscu pracy”, przedrukowanym w wydaniu specjalnym Biuletynu UODO ze stycznia 2025 r., dwie rzeczy: monitoring to możliwość, a nie obowiązek, a obszar nagrywania trzeba ograniczyć do niezbędnego zasięgu. Zanim zostawisz recepcję w kadrze, sprawdź, czy po przestawieniu kamera nie zobaczy samych drzwi, bez biurka.
Kamera w miejscu pracy: obowiązki pracodawcy z Kodeksu pracy
Kodeks pracy daje pracodawcy listę obowiązków, część z nich z terminem:
- zasady na piśmie: cele, zakres i sposób monitoringu w układzie zbiorowym albo regulaminie pracy, a jeśli żadnego z nich nie musisz mieć (regulamin pracy jest obowiązkowy od 50 pracowników, a od 20, gdy wystąpi o niego związek zawodowy, art. 104 § 1¹ i § 3 Kodeksu pracy), w obwieszczeniu (§ 6),
- uprzedzenie zespołu najpóźniej 2 tygodnie przed uruchomieniem kamer (§ 7),
- informacja dla każdego nowego pracownika na papierze albo w wersji elektronicznej, zanim dopuścisz go do pracy (§ 8),
- oznaczenie terenu najpóźniej dzień przed uruchomieniem, w sposób widoczny i czytelny (§ 9),
- nagrania najdłużej 3 miesiące, chyba że są dowodem w postępowaniu (§ 3 i § 4).
Jeśli kamera już działa, a tego nie zrobiłeś: ogranicz kadr do drzwi, wyłącz kamerę razem z podglądem, spisz zasady w regulaminie pracy albo obwieszczeniu i przekaż je zespołowi, oznacz teren i włącz kamerę ponownie najwcześniej po 2 tygodniach.
Przykład obwieszczenia dla małej firmy, kalendarz terminów i listę rzeczy do sprawdzenia przy odbiorze montażu znajdziesz we wpisie kamery w zakładzie pracy - obwieszczenie, terminy, odbiór montażu.
W placówce medycznej dochodzi jeszcze art. 23a ustawy o działalności leczniczej: kierownik placówki może określić sposób obserwacji pomieszczeń ogólnodostępnych, takich jak poczekalnia czy rejestracja, w regulaminie organizacyjnym, i tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników. Nagrania i tu wolno trzymać najdłużej 3 miesiące.
Inny przypadek to zakład, w którym działa związek zawodowy. Tam pomieszczenia udostępnione związkowi są wyłączone z monitoringu bez wyjątków, a zasady monitoringu w regulaminie pracy uzgadniasz ze związkiem. Opisałem to we wpisie kamery w pracy a związki zawodowe - przepisy, regulamin, 3 miesiące.
Monitoring w miejscu pracy z Kodeksu pracy nie może też obejmować pomieszczeń sanitarnych, szatni, stołówek i palarni, poza wąskimi wyjątkami (§ 2). UODO wymienia wśród takich miejsc także pomieszczenia socjalne, więc kamera w pokoju socjalnym to osobny i dużo trudniejszy temat. A co z samym monitorem, który tam stoi?
Podgląd na monitorze tylko dla upoważnionych osób
Monitor w pokoju socjalnym nie nagrywa nikogo w tym pokoju. Pokazuje za to na żywo recepcję i każdego, kto do niej podchodzi. Ogląda go każdy, kto akurat robi sobie herbatę.
UODO uznał w Biuletynie z maja 2023 r., że podgląd na żywo, przy którym da się rozpoznać ludzi, jest przetwarzaniem danych osobowych, nawet gdy nic się nie zapisuje. Skoro tak, obraz z kamery mogą oglądać tylko osoby, które upoważnisz, a pozostałym nie wolno go pokazywać (art. 29 i art. 32 RODO, czyli unijnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych). Monitor, na który patrzy każdy, kto wejdzie do pokoju, tego warunku nie spełnia.
Ta sama zasada działa, gdy kamery w lokalu powiesił zarządca budynku, a Ty masz tylko podgląd. Dochodzi wtedy pytanie, kto odpowiada za obraz, a kto za nagrania. Opisałem to we wpisie kamery w biurze należące do zarządcy budynku: podgląd na żywo a RODO.
- badge
Wskaż osoby
Ustal, kto naprawdę potrzebuje podglądu, i daj tym osobom upoważnienie, najlepiej na piśmie, żeby móc to wykazać.
- desktop_access_disabled
Przenieś ekran
Monitor stoi tam, gdzie nie zobaczy go klient, kurier ani gość pracownika.
- power_settings_new
Wyłącz, gdy zbędny
Kamera może nagrywać bez podglądu. Obraz włączasz, gdy trzeba coś sprawdzić.
Obowiązek informacyjny z RODO wobec osób nagrywanych
Kodeks pracy mówi o pracownikach, ale kamera przy wejściu nagrywa też klientów, pacjentów i dostawców. Wobec wszystkich działa obowiązek informacyjny z art. 13 RODO: kto jest administratorem (czyli kto odpowiada za kamerę i nagrania), po co nagrywa, na jakiej podstawie, jak długo trzyma nagrania i jakie prawa ma osoba nagrana.
Kodeks pracy sam to zastrzega. Paragraf 10 mówi, że obowiązek oznaczenia terenu nie narusza art. 12 i 13 RODO. Oznaczenie i informacja idą więc w parze.
Na marginesie: monitoring a RODO to nie jest pytanie „czy wolno”, tylko „czy umiesz to uzasadnić”. Według UODO (to samo wydanie specjalne Biuletynu, s. 211-212) podstawą przetwarzania danych pracowników z kamer jest prawnie uzasadniony interes pracodawcy (art. 6 ust. 1 lit. f RODO). Musisz go umieć wykazać, a także to, że mniej inwazyjne środki nie wystarczą.
Naklejka „obiekt monitorowany” nie spełnia obowiązku informacyjnego
Naklejka mówi tylko, że jest kamera. Nie mówi, czyja, po co i jak długo trzyma się nagrania. UODO pisze w tym samym poradniku wprost, że samymi piktogramami obowiązku informacyjnego nie spełnisz.
Nie musisz za to przyklejać do drzwi całej klauzuli. Urząd dopuszcza informację w dwóch warstwach: na tablicy najważniejsze rzeczy, a resztę gdzie indziej. Europejska Rada Ochrony Danych w wytycznych 3/2019 podpowiada, gdzie: na papierze w miejscu, w którym każdy może ją przeczytać, na przykład przy recepcji (pkt 117), bo sama strona internetowa nie wystarczy. Te wytyczne radzą też, żeby tablica wisiała tak, by człowiek zobaczył ją, zanim wejdzie w zasięg kamery (pkt 113).
Tablica o monitoringu zamiast naklejki - przykład treści
Jedna kartka, czytelna z odległości kroku. Przykład dla firmy z jedną kamerą przy wejściu:
Teren objęty monitoringiem wizyjnym
Monitoring prowadzi nazwa firmy, adres, w celu ochrony osób i mienia (art. 6 ust. 1 lit. f RODO, wobec pracowników także art. 22² Kodeksu pracy).
Zasięg: wejście do lokalu (recepcję wpisz tylko wtedy, gdy po analizie zostaje w kadrze). Obraz mogą oglądać na żywo upoważnione osoby. Bez nagrywania dźwięku. Nagrania usuwamy po 14 dniach, chyba że będą potrzebne jako dowód.
Możesz żądać dostępu do nagrania ze swoim wizerunkiem, jego usunięcia lub ograniczenia przetwarzania i wnieść sprzeciw. Możesz też złożyć skargę do Prezesa UODO. Kontakt, także do inspektora ochrony danych, jeśli go wyznaczono: adres e-mail.
Pełna informacja: w recepcji i na stronie adres strony.
Do tego pracownicy dostają osobno zasady z regulaminu albo obwieszczenia. Tablica jest dla wszystkich, dokument z zasadami dla zespołu.
A jeśli kamera ma Ci pomóc kontrolować czas pracy, to ten pomysł odpuść: przepis na to nie pozwala. Czas pracy przy komputerze to osobny temat, z innymi zasadami w art. 22³ Kodeksu pracy. Jeśli tego właśnie szukasz, zobacz, jak działa monitoring czasu pracy pracowników, a ogólne granice kontroli opisałem we wpisie monitoring pracowników a prawo. Co wolno sprawdzać na służbowym sprzęcie, przeczytasz w tekście monitoring komputera pracownika: czy jest legalny.
Najczęstsze pytania o monitoring w miejscu pracy
Czy pracownik musi się zgodzić na kamerę w pracy?+
Nie. Podstawą jest prawnie uzasadniony interes pracodawcy w celach z art. 22² § 1 Kodeksu pracy, a nie zgoda. Pracownik musi za to dostać informację o monitoringu na zasadach z § 6-8.
Czy pracodawca może nagrywać stanowisko pracy?+
Może, jeśli to niezbędne dla bezpieczeństwa ludzi, ochrony mienia, kontroli produkcji albo ochrony tajemnicy. Nie może nagrywać po to, żeby oceniać, jak ktoś pracuje.
Jak długo pracodawca może trzymać nagrania z kamer?+
Najdłużej 3 miesiące od nagrania. Dłużej tylko wtedy, gdy nagranie jest dowodem w postępowaniu albo pracodawca wie, że może nim być (art. 22² § 3 i § 4 Kodeksu pracy).
Czy kamera w pracy może nagrywać dźwięk?+
Nie. Monitoring z Kodeksu pracy to rejestracja obrazu, a UODO ostrzega, że nagrywanie dźwięku może być uznane za naruszenie prywatności.
Kamera na recepcji: cztery rzeczy do sprawdzenia od razu
Obowiązki z Kodeksu pracy masz przy każdej kamerze w firmie, więc najpierw sprawdź, czy zespół dostał zasady na piśmie. Potem włącz podgląd: jeśli w kadrze widać biurko, zawęź kadr. Jeśli na monitor patrzy cały zespół, przenieś go albo wyłącz. A naklejkę przy drzwiach zamień na tablicę z informacją.
Pamiętaj: kamera ma chronić ludzi i mienie. Używanie nagrań do sprawdzania, kto ile pracuje, łamie Kodeks pracy, bo nagrania wolno przetwarzać tylko w celach, dla których je zebrano (art. 22² § 3).


