Kamery w pracy a związki zawodowe - przepisy, regulamin, 3 miesiące

Kamery wiszą na hali, przy bramie i na korytarzach, a w zakładzie działa związek zawodowy. I pracodawca zaczyna się zastanawiać, co będzie, jeśli związek przyjdzie z pytaniem o monitoring… i czy będzie mu co pokazać.

Dokładnie z tą obawą trafił do mnie zakład spożywczy, dla którego przygotowuję dokumentację RODO. Monitoring okazał się sednem całego zlecenia. Przepisy o kamerach w pracy są te same dla każdego pracodawcy, ale przy związkach dochodzą dwie rzeczy: jedno pomieszczenie, w którym kamery nie może być nigdy, i regulamin, którego nie ustalasz sam. Pokażę Ci, co sprawdzić, zanim ktoś zapyta.

Spis treści

Pomieszczenie związku zawodowego: kamera zakazana bez wyjątków

Art. 22² § 1¹ Kodeksu pracy mówi krótko: monitoring nie obejmuje pomieszczeń udostępnianych zakładowej organizacji związkowej, czyli związkowi działającemu u Ciebie w firmie. Chodzi o pokój, który pracodawca daje związkowi do działalności (art. 33 ustawy o związkach zawodowych).

Porównaj to z następnym paragrafem, o toaletach i szatniach. Tam przepis ma „chyba że” i warunki, po spełnieniu których kamera jest dozwolona. Przy pomieszczeniu związku żadnego „chyba że” nie ma. Nie ma wyjątku, nie ma zgody, która by to zmieniała, nie ma celu, który by to usprawiedliwiał.

Praktyczny wniosek: obejrzyj kadr z każdej kamery na korytarzu przy pokoju związku. Jeśli przez drzwi albo okno widać wnętrze, przestaw kamerę.

Monitoring w szatni, toalecie, stołówce i palarni: kiedy wolno

Tu zakaz nie jest bezwzględny. Według art. 22² § 2 monitoring tych pomieszczeń jest dozwolony tylko wtedy, gdy jednocześnie:

  • jest niezbędny do jednego z celów z § 1 (bezpieczeństwo pracowników, ochrona mienia, kontrola produkcji, tajemnica informacji),
  • nie narusza godności i innych dóbr osobistych pracownika, w szczególności dzięki technice, która nie pozwala rozpoznać osób w środku.

Pomieszczenia sanitarne (toalety, umywalnie, natryski) mają jeszcze jeden warunek: uprzednią zgodę zakładowej organizacji związkowej. Gdy w firmie nie ma związku, zgodę dają przedstawiciele pracowników wybrani w trybie przyjętym u pracodawcy. To jedyne pomieszczenia, przy których związek ma w sprawie kamer prawo weta.

PomieszczenieKiedy kamera
Pokój związku zawodowegoNigdy (§ 1¹)
Pomieszczenie sanitarne (toaleta, umywalnia, natrysk)Niezbędna, nie narusza godności (np. obraz bez rozpoznawania osób) i po zgodzie związku (§ 2)
Szatnia, stołówka, palarniaNiezbędna i nie narusza godności, np. obraz bez rozpoznawania osób (§ 2)

Monitoring w Kodeksie pracy: od 50 pracowników zasady w regulaminie pracy

Ogólne warunki, przy których kontrola jest legalna, opisaliśmy we wpisie monitoring pracowników a prawo - kiedy kontrola pracownika jest legalna. Przy związkach najważniejsze jest to, gdzie spisujesz zasady.

Cele, zakres i sposób monitoringu musisz spisać. Gdzie? Art. 22² § 6 daje trzy miejsca: układ zbiorowy pracy (porozumienie pracodawcy ze związkami o warunkach pracy), regulamin pracy albo obwieszczenie (ogłoszenie dla pracowników, np. na tablicy albo w intranecie). Obwieszczenie przepis przewiduje dla pracodawcy, który nie jest objęty układem zbiorowym lub nie musi mieć regulaminu pracy. Jeśli regulamin pracy jest u Ciebie obowiązkowy, najbezpieczniej wpisać zasady monitoringu do niego albo do układu zbiorowego.

A regulamin pracy musi wprowadzić pracodawca, który zatrudnia co najmniej 50 pracowników (art. 104 § 1¹ Kodeksu pracy), chyba że te sprawy reguluje układ zbiorowy. Przy 20-49 pracownikach regulamin staje się obowiązkowy, gdy zakładowa organizacja związkowa wystąpi z takim wnioskiem (art. 104 § 3). Jeśli zakład ma 50 pracowników, nie ma układu zbiorowego, a kamery opisał tylko w obwieszczeniu, to zasady monitoringu powinien przenieść do regulaminu pracy.

Jeśli zatrudniasz mniej niż 50 osób i nikt nie żądał regulaminu, zasady spisujesz w obwieszczeniu, a co w nim wpisać i jak policzyć terminy, pokazałem we wpisie kamery w zakładzie pracy - obwieszczenie, terminy, odbiór montażu.

To samo dotyczy innych form monitoringu, na przykład programu, który mierzy aktywność na służbowym komputerze. Art. 22³ § 3 i § 4 Kodeksu pracy każą stosować do nich art. 22² § 6-10, czyli m.in. § 6 o regulaminie i § 7 o uprzedzeniu pracowników 2 tygodnie wcześniej. Jeśli obok kamer planujesz monitoring czasu pracy pracowników przy komputerze, opisz go w tym samym regulaminie i uzgodnij za jednym razem.

Zmiana regulaminu pracy przy związkach: uzgodnienie i 2 tygodnie

Regulamin pracy ustalasz w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową (art. 104² § 1). Dopisanie monitoringu to zmiana regulaminu, więc też przechodzi przez uzgodnienie.

Co, jeśli związek się nie zgadza? Gdy nie uzgodnicie treści w terminie, który sami ustalicie, regulamin ustala pracodawca (art. 104² § 2). Przy kilku związkach przedstawiają one wspólne stanowisko (art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych). Jeśli związki, z których każdy zrzesza co najmniej 5% pracowników, nie przedstawią go w 30 dni od przekazania projektu, decydujesz Ty, po rozpatrzeniu ich odrębnych stanowisk (art. 30 ust. 6). Brak zgody związków zawodowych na zmianę regulaminu pracy nie blokuje więc monitoringu na zawsze, ale wydłuża drogę.

Regulamin wchodzi w życie po 2 tygodniach od podania go do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u pracodawcy (art. 104³ § 1). Osobno Kodeks każe poinformować pracowników o monitoringu najpóźniej 2 tygodnie przed jego uruchomieniem (art. 22² § 7).

Kolejność wprowadzenia kamer przy związkach zawodowych: zapisy w regulaminie pracy, uzgodnienie ze związkiem, ogłoszenie i 2 tygodnie, oznaczenie terenu najpóźniej dzień przed, uruchomienie i nagrania najwyżej 3 miesiące

Pozostałe obowiązki przy każdej kamerze, czyli informację dla nowego pracownika, oznaczenie terenu i tablicę zamiast naklejki, opisałem we wpisie monitoring w miejscu pracy: kamera na recepcji i obowiązki pracodawcy.

Nagrania z monitoringu najwyżej 3 miesiące: co sprawdzić w rejestratorze

Pracodawca przechowuje nagrania przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy od dnia nagrania (art. 22² § 3). Dłużej tylko wtedy, gdy nagranie jest dowodem w postępowaniu albo wiesz, że może nim być. Wtedy do prawomocnego zakończenia sprawy (§ 4). Potem nagranie niszczysz, chyba że inny przepis każe je zachować (§ 5).

Żeby tego dotrzymać, musisz wiedzieć, jak długo nagrania naprawdę leżą na dysku. Usiądź do rejestratora (urządzenia, które zapisuje obraz z kamer) z osobą, która zna ustawienia kamer, i sprawdź:

  • po ilu dniach znika najstarsze nagranie. Jeśli odpowiedź brzmi „jak się zapełni dysk”, to o okresie przechowywania decyduje pojemność dysku, a nie Ty;
  • czy ten okres zgadza się z regulaminem. Związek przeczyta w regulaminie jedną liczbę, a w rejestratorze może zobaczyć inną;
  • czy nie ma kopii poza rejestratorem. Nagranie zgrane kiedyś „na wszelki wypadek” na pendrive albo dysk w biurze też jest nagraniem i też podlega limitowi.

Czego związek zawodowy może zażądać i jak przygotować dokumentację

Do zadań zakładowej organizacji związkowej należy kontrola przestrzegania w zakładzie przepisów prawa pracy i współdziałanie z Państwową Inspekcją Pracy (art. 26 pkt 3 i 4 ustawy o związkach zawodowych). Na wniosek związku musisz udzielić informacji niezbędnych do działalności związkowej, w szczególności o warunkach pracy, w ciągu 30 dni (art. 28).

Czy związek może zażądać samych nagrań? Urząd Ochrony Danych Osobowych (UODO) przypomina, że uprawnień związku nie można domniemywać, jeśli przepis nie wskazuje ich wprost, a związek nie może żądać danych osobowych, gdy swoje uprawnienia może zrealizować w inny sposób (Biuletyn UODO, wydanie specjalne, s. 158). Na pytanie, czy kamera patrzy do pokoju związku, odpowiada zrzut kadru, a nie nagranie z ludźmi.

Dokumentacja, która wytrzyma wgląd związku albo inspektora pracy:

Cele, zakres i sposób monitoringu w regulaminie pracy Ślad uzgodnienia regulaminu ze związkiem Data podania regulaminu do wiadomości i data uruchomienia kamer Plan kamer z opisem, co obejmuje każda Zrzut kadru z każdej kamery Zgoda związku (bez związku: przedstawicieli pracowników), jeśli kamera obejmuje pomieszczenie sanitarne Uzasadnienie, dlaczego każda kamera jest niezbędna Ustawiony okres przechowywania nagrań do 3 miesięcy

Najczęstsze pytania o kamery w pracy przy związkach zawodowych

Czy związek zawodowy może nie zgodzić się na monitoring?+

Może nie uzgodnić zmiany regulaminu, ale wtedy regulamin ustala pracodawca (art. 104² § 2 Kodeksu pracy). Prawdziwe weto związek ma tylko przy kamerze w pomieszczeniu sanitarnym, np. toalecie, bo taka kamera wymaga jego uprzedniej zgody (art. 22² § 2).

Czy wystarczy obwieszczenie o monitoringu?+

Przepis dopuszcza obwieszczenie, gdy pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym lub nie musi mieć regulaminu pracy. Jeśli regulamin jest u Ciebie obowiązkowy (od 50 pracowników albo od 20, gdy zażąda go związek), najbezpieczniej wpisać zasady monitoringu do regulaminu pracy albo do układu zbiorowego.

Czy kamera może obejmować wejście do pokoju związku?+

Przepis wyłącza pomieszczenia udostępnione związkowi. Kadr ustaw tak, żeby nie było widać wnętrza tego pomieszczenia.

Jak długo przechowuje się nagrania z monitoringu w pracy?+

Najwyżej 3 miesiące od dnia nagrania, a dłużej tylko wtedy, gdy nagranie jest albo może być dowodem w postępowaniu (art. 22² § 3 i § 4 Kodeksu pracy).

Monitoring w zakładzie pracy ze związkami: od czego zacząć

Pamiętaj: zanim związek zapyta o kamery, regulamin musi się zgadzać z tym, co naprawdę nagrywasz. Najpierw obejrzyj kadry, bo kamera w pokoju związku nie ma żadnej obrony. Potem sprawdź, w jakim dokumencie są zasady monitoringu, i porównaj okres przechowywania z regulaminu z ustawieniami rejestratora. Dopiero z tym idź do związku z projektem zmiany regulaminu.

Przemek wywodzi się z marketingu i ochrony danych osobowych (RODO). Dziś odpowiada za procesy marketingowe i ochronę danych w grupie firm usługowych.

Zamów rozmowę
Skontaktuj się z nami

Nasze biuro jest teraz zamknięte. Zostaw niżej swój numer telefonu, a oddzwonimy tak szybko jak to możliwe.

Jesteś 22 osobą, która uzupełniła dziś ten formularz.
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu obsługi zapytania wysłanego przez formularz kontaktowy zgodnie z polityką prywatności.