Czas pracy w podmiotach leczniczych - 7 h 35 min także dla rejestracji
czytaj więcej
Kupujesz lokalizatory do aut służbowych, firma od floty je montuje i od tej pory widzisz w panelu kropki na mapie. Wiesz, gdzie jest każde auto, którędy jechało i ile stało pod klientem. Wygodne. Tyle że... GPS w samochodzie służbowym pokazuje nie tylko auto, ale też położenie pracownika, który nim jedzie. Dlatego traktuje się go jako monitoring pracownika z Kodeksu pracy. Ma zamknięte cele, swoje dokumenty i termin, którego nie da się nadrobić po fakcie.
Lokalizacja aut służbowych pojawia się w dokumentacji RODO, którą przygotowuję dla małych firm. Pokażę Ci po kolei, co ustalić, zanim włączysz zapis tras: cel, okres przechowywania, ocenę skutków, dostęp do panelu i obwieszczenie dla pracowników.
Spis treści
Monitoring GPS w samochodzie służbowym - na jakie cele pozwala Kodeks pracy
Kodeks pracy wprost opisuje tylko dwa rodzaje monitoringu: kamery (art. 22²) i kontrolę służbowej poczty (art. 22³ § 1). GPS zalicza się do „innych form monitoringu”, a te wolno stosować tylko wtedy, gdy są konieczne do celów z art. 22³ § 1 (art. 22³ § 4 Kodeksu pracy). Cele są dwa:
- organizacja pracy, która pozwala w pełni wykorzystać czas pracy,
- właściwe użytkowanie narzędzi pracy, które pracodawca udostępnił pracownikowi, czyli tu: samego auta.
Ochrona mienia, bezpieczeństwo pracowników, kontrola produkcji i tajemnica informacji to cele z art. 22² § 1, który dotyczy wyłącznie kamer. Obwieszczenie, w którym jedynym celem GPS jest „ochrona mienia”, opiera lokalizację na celu, którego Kodeks dla niej nie przewiduje. Tak samo nie pomoże „rozliczanie kosztów auta”, bo tego celu też nie ma na liście. Jeśli trasy mają służyć też innym celom, np. rozliczeniom podatkowym auta, każdy taki cel opisujesz osobno, z własną podstawą prawną i własnym okresem przechowywania.
Co pasuje? Planowanie tras i wyjazdów, przydzielanie zleceń najbliższemu autu, sprawdzenie, czy auto jeździ w sprawach służbowych. Grupa robocza unijnych organów ochrony danych w opinii 2/2017 o przetwarzaniu danych w miejscu pracy (WP 249) przywołuje swoje wcześniejsze stanowisko: lokalizacja może być uzasadniona przy monitorowaniu przewozu ludzi lub towarów, lepszym dysponowaniu zasobami w terenie albo bezpieczeństwie pracowników, towarów i pojazdów. Za wykraczającą poza konieczność uważa ją wtedy, gdy pracownik sam planuje swoje wyjazdy albo gdy GPS służy wyłącznie pilnowaniu jego pracy, a da się to zrobić inaczej (s. 24). Numery stron podaję według polskiej wersji opinii. Znajdziesz ją na stronie Komisji Europejskiej w pliku ZIP „All languages versions”, w którym są wszystkie wersje językowe.
- videocam
Kamery: art. 22² Kodeksu pracy
Cele: bezpieczeństwo pracowników, ochrona mienia, kontrola produkcji, tajemnica informacji. Nagrania trzymasz najwyżej 3 miesiące od dnia nagrania, dłużej tylko wtedy, gdy są albo mogą być dowodem w postępowaniu. Znaki przy monitorowanym terenie.
- directions_car
GPS w aucie: art. 22³ § 4 Kodeksu pracy
Cele: organizacja pracy, która pozwala w pełni wykorzystać czas pracy, i właściwe użytkowanie auta. Kodeks nie podaje limitu przechowywania tras, decyduje cel. Informacja w aucie, w zasięgu wzroku kierowcy.
- campaign
Wspólne: ogłoszenie 2 tygodnie przed
Przy obu formach spisujesz cele, zakres i sposób monitoringu i informujesz pracowników najpóźniej 2 tygodnie przed uruchomieniem.
Cała droga od zamontowania lokalizatorów do włączenia zapisu wygląda tak:

Jak długo trzymać trasy z GPS? 3 miesiące to przepis o kamerach
Limit 3 miesięcy z art. 22² § 3 Kodeksu pracy dotyczy nagrań obrazu. Przy innych formach monitoringu art. 22³ § 3 odsyła tylko do § 6-10 z art. 22², czyli do obwieszczenia, terminów i oznaczenia, a nie do okresu przechowywania. Dla tras z GPS Kodeks nie podaje żadnego limitu, więc okres wynika z celu.
Brak limitu nie oznacza „dowolnie długo”. RODO każe trzymać dane w formie, która pozwala rozpoznać osobę, nie dłużej, niż wymaga cel (art. 5 ust. 1 lit. e RODO). Zadaj sobie pytanie: do czego będzie Ci potrzebna trasa sprzed pół roku, skoro celem jest organizacja pracy i właściwe korzystanie z auta?
Przy ocenie skutków, którą niedawno przygotowywałem, system zapisywał trasy przez 9 miesięcy. Żaden cel z art. 22³ § 1 tego nie uzasadnił: przy 3 miesiącach ryzyko dla pracowników wyszło niskie, przy 9 średnie, a trasy starsze niż 3 miesiące leżały bez podstawy. Rekomendowałem najwyżej 3 miesiące. Wybrany okres wpisujesz do obwieszczenia i ustawiasz w panelu automatyczne kasowanie, bo samo zdanie w dokumencie trasy nie usunie.
RODO i GPS w samochodzie służbowym - ocena skutków przed włączeniem
Ocena skutków dla ochrony danych to dokument, w którym przed uruchomieniem systemu opisujesz cel, sprawdzasz, czy przetwarzanie jest niezbędne i proporcjonalne do celu, oceniasz ryzyko dla ludzi i dobierasz zabezpieczenia (art. 35 ust. 1 i 7 RODO). Robisz ją przed rozpoczęciem przetwarzania. Jeśli lokalizatory już działają bez oceny, zrób ją od razu.
Kiedy jest obowiązkowa, podpowiada wykaz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) z 2019 r.: co do zasady wtedy, gdy przetwarzanie spełnia co najmniej dwa kryteria z listy. Przy GPS w aucie pracownika dwa łatwo się zbierają. Kryterium 12 to przetwarzanie danych lokalizacyjnych, a wśród obszarów, których dotyczy, urząd wymienia wprost „przetwarzanie danych lokalizacyjnych pracowników”. Kryterium 9 to dane osób zależnych od kogoś, kto ma wobec nich uprawnienia nadzorcze i oceniające, a w takim położeniu jest pracownik wobec pracodawcy. Przy zakładach pracy UODO sam łączy w wykazie systematyczne monitorowanie z pracownikiem jako osobą zależną (kryterium 3). W praktyce przyjmij, że monitoring GPS w samochodzie służbowym wymaga oceny skutków.
Jeśli ocena pokaże wysokie ryzyko, którego nie zmniejszysz zabezpieczeniami, przed startem musisz skonsultować się z Prezesem UODO (art. 36 RODO). Ryzyko obniżają rzeczy opisane w tym wpisie: krótszy okres zapisu, tryb prywatny i ograniczony dostęp do panelu.
Kto ma wgląd w panel GPS i jak zostawić ślad odczytów
Panel z mapą to dane osobowe każdego kierowcy: gdzie był, kiedy i jak długo. Oglądać go mogą tylko osoby, które upoważnisz (art. 29 i art. 32 ust. 4 RODO). Tak samo jak przy podglądzie z kamer, o czym pisałem we wpisie monitoring w miejscu pracy: kamera na recepcji i obowiązki pracodawcy.
Wspólny login do panelu, którym loguje się pół biura, nie pozwala wykazać, kto i po co sprawdzał trasy. Dlatego potrzebujesz:
- imienne konta dla każdej upoważnionej osoby, bez wspólnego hasła,
- ślad odczytów: żaden przepis nie nakazuje go wprost, ale to najprostszy sposób, żeby wykazać, że przestrzegasz RODO (zasada rozliczalności, art. 5 ust. 2 RODO): kto, kiedy, które auto i w jakim celu oglądał; jeśli panel nie zapisuje tego sam, wystarczy prosty rejestr,
- umowa powierzenia z firmą od lokalizatorów, bo przetwarza trasy w Twoim imieniu (art. 28 RODO); sprawdź, czy ją masz, także w regulaminie albo warunkach usługi, i co mówi o kasowaniu danych.
Ślad odczytów chroni też Ciebie. Opinia WP 249 przypomina, że urządzenia do lokalizacji pojazdów nie służą do śledzenia zachowania kierowców, a pracodawca musi zadbać, żeby dane nie posłużyły do innych celów, np. śledzenia i oceny pracowników (s. 23-24). Z rejestru wykażesz, że nikt nie zaglądał do tras „z ciekawości”.
Tryb prywatny i jazdy po godzinach
Jeśli pozwalasz używać auta prywatnie, WP 249 zaleca, żeby pracownik mógł czasowo wyłączyć lokalizację, np. w drodze do lekarza (s. 23). Grupa robocza uważa, że śledzenie samochodów służbowych poza uzgodnionymi godzinami pracy rzadko ma podstawę prawną. Jeśli chcesz chronić auto przed kradzieżą, proponuje rozwiązanie „zbitej szyby”: poza godzinami pracy system nie zapisuje albo przynajmniej nie pokazuje położenia, dopóki auto nie wyjedzie poza szeroko wyznaczony obszar, np. województwo albo kraj (s. 23).
Ochrona auta przed kradzieżą nie jest celem z art. 22³ § 1 Kodeksu pracy. Jeśli ją stosujesz, opierasz ją na prawnie uzasadnionym interesie (art. 6 ust. 1 lit. f RODO), w wąskiej formie „zbitej szyby”, i opisujesz osobno w obwieszczeniu i w ocenie skutków.
Obwieszczenie o GPS 2 tygodnie przed uruchomieniem
Do GPS stosuje się odpowiednio, czyli z dostosowaniem do auta, te same zasady ogłoszenia co do kamer (art. 22³ § 4 Kodeksu pracy stosuje do innych form monitoringu zasady z § 3, a § 3 odsyła do art. 22² § 6-10). Cele, zakres i sposób monitoringu spisujesz w układzie zbiorowym pracy albo w regulaminie pracy, a jeśli nie jesteś objęty układem zbiorowym i nie musisz mieć regulaminu pracy, w obwieszczeniu (art. 22² § 6). Pracowników informujesz najpóźniej 2 tygodnie przed uruchomieniem, a nowej osobie przekazujesz te informacje na papierze lub elektronicznie przed dopuszczeniem do pracy. Jak napisać obwieszczenie i policzyć terminy, pokazałem na przykładzie kamer we wpisie kamery w zakładzie pracy - obwieszczenie, terminy, odbiór montażu. Tu tylko to, co przy GPS jest inne. W obwieszczeniu o lokalizacji aut wpisz:
Oznaczenie z § 9 przy aucie wygląda inaczej niż tabliczka przy wejściu. WP 249 zaleca informację o lokalizatorze w widocznym miejscu w każdym samochodzie, w zasięgu wzroku kierowcy (s. 23). Umieszczasz ją najpóźniej dzień przed włączeniem zapisu (art. 22² § 9 Kodeksu pracy, który przez art. 22³ § 3 i § 4 stosuje się odpowiednio także do GPS). Do tego dochodzi informacja z art. 13 RODO dla pracowników, bo § 10 zastrzega, że oznaczenie nie zwalnia z obowiązków z art. 12 i 13 RODO.
Ten sam art. 22³ obejmuje też program do monitoringu czasu pracy pracowników na komputerach, więc oba systemy możesz opisać w jednym obwieszczeniu, każdy z własnym zakresem. Obwieszczenie i terminy z Kodeksu dotyczą pracowników. Gdy autem jeździ osoba na zleceniu albo współpracownik na fakturze, obowiązuje samo RODO, w tym informacja z art. 13.
GPS już działa, a obwieszczenia nie było
Termin 2 tygodni liczy się do uruchomienia, więc po fakcie nie da się go spełnić. Najbezpieczniej wyłączyć zapis, ogłosić zasady i włączyć lokalizację po 2 tygodniach. Jeśli z ważnego powodu nie możesz wyłączyć zapisu, ogłoś zasady od razu i pamiętaj, że do upływu 2 tygodni monitoring nadal narusza Kodeks pracy. Zapisz, dlaczego tak zdecydowałeś. Trasy zebrane przed ogłoszeniem usuń, a przynajmniej nie wykorzystuj ich wobec pracowników.
Najczęstsze pytania o GPS w samochodzie służbowym
Czy pracownik musi się zgodzić na GPS w aucie służbowym?+
Nie. Kodeks pracy wymaga celu z art. 22³ § 1 i poinformowania pracowników, a nie zgody. Zgoda w relacji z pracodawcą rzadko jest dobrowolna, dlatego unijne organy ochrony danych uznają, że co do zasady nie może i nie powinna być podstawą przetwarzania danych pracowników (WP 249, s. 7).
Jak długo pracodawca może przechowywać dane z GPS?+
Kodeks pracy nie podaje limitu. 3 miesiące z art. 22² § 3 dotyczą nagrań z kamer. Przy GPS okres wynika z celu monitoringu i musisz go umieć uzasadnić.
Czy pracodawca może śledzić samochód służbowy po godzinach pracy?+
Co do zasady nie. Według WP 249 trudno znaleźć podstawę do śledzenia aut pracowników poza ustalonymi godzinami pracy. Przy ochronie przed kradzieżą WP 249 proponuje rozwiązanie „zbitej szyby”: poza godzinami pracy położenie auta nie jest zapisywane albo pokazywane, dopóki auto nie wyjedzie z szeroko wyznaczonego obszaru.
Czy pracownik może wyłączyć GPS w samochodzie służbowym?+
Jeśli auto wolno używać prywatnie, WP 249 zaleca, żeby pracownik mógł czasowo wyłączyć lokalizację w uzasadnionych sytuacjach, np. w drodze do lekarza. Zasady trybu prywatnego wpisz do obwieszczenia.
Kolejność wdrożenia GPS w samochodzie służbowym: od celu do informacji w aucie
Najpierw cel z art. 22³ § 1 i okres zapisu, potem ocena skutków, imienne konta i umowa z firmą od lokalizatorów. Obwieszczenie ogłaszasz najpóźniej 2 tygodnie przed włączeniem zapisu, a informację o lokalizatorze umieszczasz w każdym aucie najpóźniej dzień przed włączeniem.


