Czas pracy w podmiotach leczniczych - 7 h 35 min także dla rejestracji
czytaj więcej
Zatrudniasz kierowcę dostawczaka albo osobę, która wozi ekipę firmowym busem. Szukasz, ile przerwy mu się należy, i co chwilę trafiasz na to samo: 30 minut po 6 godzinach pracy, 45 minut przy dniu dłuższym niż 9 godzin. Tylko że… przy aucie do 3,5 t i busie do 9 osób ten przepis nie obowiązuje.
Przygotowując szkolenie BHP dla kierowców samochodów osobowych i dostawczych, sprawdzałam każdą liczbę w ustawie o czasie pracy kierowców. Poniżej sprawdzisz, jak wygląda czas pracy kierowcy takiego auta: kogo dotyczą te przepisy, co wlicza się do czasu pracy, jakie są przerwy i odpoczynki, jak je pilnować w ewidencji i co się zmieniło od 1 lipca 2026 r. w busach jeżdżących za granicę.
Spis treści
Kierowca czy pracownik, który jeździ autem służbowym?
To pierwsze pytanie, bo od niego zależy, który przepis stosujesz. Ustawa o czasie pracy kierowców dotyczy kierowców wykonujących przewóz drogowy i zatrudnionych na podstawie stosunku pracy (art. 1 pkt 1). Przewóz drogowy to każda jazda po drodze publicznej pojazdem używanym do przewozu osób lub rzeczy, z ładunkiem albo bez (art. 2 pkt 2 ustawy odsyła tu do rozporządzenia UE nr 561/2006). Ustawa obejmuje więc także kierowcę auta osobowego i dostawczego, zarówno w transporcie zarobkowym, jak i przy przewozach na potrzeby Twojej firmy.
Handlowiec, serwisant czy kierownik budowy, który sam dojeżdża autem służbowym do klientów albo na budowę, według inspekcji pracy nie jest kierowcą w rozumieniu tej ustawy. Ustawa nie definiuje słowa „kierowca”. Główny Inspektorat Pracy w stanowisku z 11 sierpnia 2008 r. (GPP-302-4560-609/08/PE) przyjął, że decyduje rodzaj pracy określony w umowie o pracę. To interpretacja inspekcji, a nie przepis. Jeśli w umowie jest praca kierowcy, stosujesz ustawę o czasie pracy kierowców, a przy innym stanowisku co do zasady Kodeks pracy. Gdy jazda jest w praktyce głównym zajęciem pracownika, bezpieczniej wpisać mu w umowę pracę kierowcy. Unijne przepisy o tachografie, o których piszę na końcu, dotyczą jednak każdego, kto prowadzi objęty nimi pojazd.
Dalej piszę o kierowcy zatrudnionym na umowę o pracę, który prowadzi auto o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) do 3,5 t, także z przyczepą, albo bus do 9 osób razem z kierowcą.
Co wlicza się do czasu pracy kierowcy?
Czas pracy kierowcy to nie tylko kręcenie kierownicą. Według art. 6 ustawy to czas od rozpoczęcia do zakończenia wszystkich czynności związanych z przewozem, w szczególności:
- directions_car
Jazda
Prowadzenie pojazdu.
- inventory_2
Załadunek i rozładunek
Także nadzór nad nimi oraz pomoc osobom, które wsiadają i wysiadają.
- build
Obsługa auta
Codzienna obsługa pojazdu i przyczepy oraz utrzymanie auta w czystości.
- description
Formalności
Niezbędne sprawy administracyjne i czynności spedycyjne.
- hourglass_top
Czekanie na załadunek
Gdy kierowca czeka w gotowości, a przed wyjazdem nie wiedział, ile to potrwa - także poza rozkładem.
Do czasu pracy nie wliczasz natomiast m.in. nieusprawiedliwionych postojów w trasie, odpoczynku dobowego ani dyżuru, czyli czasu poza normalnymi godzinami pracy, w którym kierowca pozostaje w gotowości do pracy (art. 9 ust. 1), jeśli w tym czasie nie pracował (art. 7).
Norma jest taka sama jak u innych pracowników: 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu, w okresie rozliczeniowym do 4 miesięcy (art. 11). Z nadgodzinami tydzień pracy kierowcy nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin (art. 12 ust. 1). Jak rozliczać godziny i nadgodziny w okresie rozliczeniowym, piszemy we wpisie rozliczanie czasu pracy - jak rozliczać godziny, nadgodziny i okresy.
Przerwy kierowcy auta do 3,5 t i busa do 9 osób: 15 minut, nie 30
Skąd te 30 minut? Z art. 13 tej samej ustawy. Po sześciu kolejnych godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa co najmniej 30 minut, gdy pracuje do 9 godzin, a co najmniej 45 minut, gdy pracuje dłużej. Przepis jest prawdziwy, tylko nie dla każdego kierowcy.
Art. 22 ustawy wyłącza art. 13 u kierowców, którzy przewożą:
- rzeczy pojazdami o DMC do 3,5 t łącznie z przyczepą (art. 22 pkt 1 lit. a),
- osoby pojazdami przeznaczonymi do przewozu najwyżej 9 osób łącznie z kierowcą (art. 22 pkt 1 lit. c).
Pomyłka bierze się stąd, że 30 i 45 minut stoją w ustawie czarno na białym, a wyłączenie jest dziewięć artykułów dalej. Ta liczba wraca w wielu materiałach szkoleniowych dla kierowców, także tych z autami do 3,5 t.
Kierowca dostawczaka do 3,5 t albo busa do 9 osób nie ma przerwy 30/45 minut. Ma 15 minut przerwy wliczanej do czasu pracy, gdy jego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin (art. 6 ust. 3 ustawy). PIP wiąże to prawo z rzeczywistym czasem pracy w danym dniu. Wyjątek to bus powyżej 2,5 t, który wiezie towar za granicę: od 1 lipca 2026 r. kierowca ma tam 45 minut przerwy po 4,5 godziny jazdy (opisuję to niżej). Do czasu pracy liczysz z niej 15 minut (przy dniu od 6 godzin), a resztę jak dyżur, płatny co najmniej w połowie (art. 27 ust. 1 i 3 ustawy w związku z art. 9 ust. 6).
| Dobowy wymiar czasu pracy | Przerwa kierowcy auta do 3,5 t |
|---|---|
| krócej niż 6 godzin | brak obowiązkowej |
| co najmniej 6 godzin | 15 minut, wliczane do czasu pracy |
| ponad 9 godzin | druga przerwa 15 minut - sporne, patrz niżej |
No dobra, a co z drugą przerwą przy dłuższym dniu? Od 26 kwietnia 2023 r. art. 134 Kodeksu pracy daje każdemu pracownikowi dodatkowe 15 minut przy dobowym wymiarze ponad 9 godzin i kolejne 15 minut ponad 16 godzin, wszystkie wliczane do czasu pracy. Ustawa o czasie pracy kierowców w sprawach, których sama nie reguluje, odsyła do Kodeksu pracy (art. 4). Z kolei Państwowa Inspekcja Pracy w poradniku „Czas pracy kierowców” (stan prawny: lipiec 2026 r.) pisze, że przy dobowym wymiarze dłuższym niż 6 godzin pracodawca nie musi wprowadzać kierowcy więcej przerw niż ta jedna 15-minutowa.
Przepisy nie dają tu jednoznacznej odpowiedzi. Moja rada: przy dniu dłuższym niż 9 godzin zaplanuj kierowcy drugą 15-minutową przerwę. Kosztuje Cię to 15 minut płatnego czasu, a zmęczony kierowca za kierownicą to realne ryzyko wypadku. Podobnie z postojem co około 2 godziny jazdy: to dobra praktyka przeciw zmęczeniu, którą możesz zalecić, ale nie obowiązek z ustawy.
Jeśli w firmie pracują też osoby przy komputerze, na przykład dyspozytor, mają one osobne przerwy przy monitorze. Opisaliśmy je we wpisie czas pracy przy komputerze - przerwy, BHP i ile realnie pracujemy.
Odpoczynek dobowy i tygodniowy kierowcy
Art. 22 nie wyłącza tych przepisów dla aut do 3,5 t. Kierowcy przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie i co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu (art. 14 ust. 1 i 2). Tygodniowy odpoczynek obejmuje odpoczynek dobowy z dnia, w którym się zaczyna. Wyjątek to znowu bus wożący towar za granicę: kierowca, który wykorzystał odpoczynek według rozporządzenia UE, nie korzysta z art. 14 (art. 27 ust. 5), więc liczysz mu odpoczynki unijne.
Dobę liczysz jako 24 kolejne godziny od godziny, o której kierowca rozpoczyna pracę (art. 8 ust. 1). Tydzień to okres od poniedziałku od 0:00 do niedzieli do 24:00 (art. 2 pkt 5).
Odpoczynek tygodniowy może być krótszy, ale nie krótszy niż 24 godziny, tylko w dwóch sytuacjach: gdy kierowca ratuje życie, zdrowie lub mienie albo usuwa awarię oraz gdy przechodzi na inną zmianę zgodnie z rozkładem (art. 14 ust. 3).

Jak pilnować odpoczynku w ewidencji czasu pracy kierowcy?
Ewidencję czasu pracy kierowcy prowadzisz dla każdego kierowcy osobno, na papierze albo elektronicznie (art. 25 ust. 1 i 5). Musi zawierać m.in.:
Podstawą wpisów są wykresówki (papierowe tarcze z tachografu analogowego), wydruki i pliki z tachografu i karty kierowcy albo inne dokumenty potwierdzające czas pracy (art. 25 ust. 2). Przy aucie bez tachografu zostają Ci właśnie te inne dokumenty, więc ustal z kierowcą, gdzie zapisuje godzinę rozpoczęcia i zakończenia pracy. Ewidencję pokazujesz kierowcy na jego wniosek i przechowujesz 10 lat po okresie, którego dotyczy (art. 25 ust. 6).
Jeśli do pilnowania tras chcesz użyć lokalizatora GPS w aucie, pamiętaj, że to już monitoring pracownika z własnymi celami i terminami. Opisałem je we wpisie GPS w samochodzie służbowym - legalny monitoring pracownika krok po kroku.
Odpoczynek dobowy sprawdzasz z dwóch godzin: zakończenia pracy i rozpoczęcia następnej zmiany. Kierowca skończył o 20:00? Następnego dnia może zacząć najwcześniej o 7:00. Uważaj tylko, żeby nie zaczynał wcześniej niż dzień wcześniej: praca w tej samej dobie może wtedy dać nadgodziny, chyba że wprowadziłeś indywidualny rozkład czasu pracy w porozumieniu z zakładową organizacją związkową, a jeśli jej u Ciebie nie ma, z przedstawicielami pracowników (art. 8 ust. 2 i 3). Przy odpoczynku tygodniowym pamiętaj, że tydzień kierowcy jest kalendarzowy. PIP podaje w poradniku przykład: kierowca, który pracuje codziennie od poniedziałku, musi skończyć pracę w sobotę najpóźniej o 13:00, żeby do niedzieli do 24:00 odebrać 35 godzin.
Uczciwie: program, który liczy czas pracy przy komputerze, nie zmierzy jazdy. W biurze, np. u dyspozytora czy osoby rozliczającej kierowców, godziny zapisze sam program do ewidencji czasu pracy (pobraną miesięczną ewidencję archiwizujesz u siebie przez wymagany okres), ale czas kierowcy w trasie bierzesz z dokumentów opisanych wyżej. Co musi zawierać ewidencja u pozostałych pracowników, przeczytasz we wpisie obowiązek ewidencji czasu pracy - co musi prowadzić pracodawca.
Tachograf w busie od 1 lipca 2026 r. - przewóz rzeczy za granicę
Od 1 lipca 2026 r. rozporządzenie UE nr 561/2006 obejmuje też przewóz rzeczy w międzynarodowym transporcie drogowym i kabotażu (przewozie wewnątrz innego kraju UE) pojazdami o DMC powyżej 2,5 t łącznie z przyczepą (art. 2 ust. 1 lit. aa). Dla busa powyżej 2,5 t do 3,5 t, który wozi towar za granicę, oznacza to tachograf i takie same limity jazdy, przerw i odpoczynku jak w ciężarówce. Potwierdza to Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD).
Najważniejsze limity z rozporządzenia:
- jazda najwyżej 9 godzin dziennie, dwa razy w tygodniu do 10 godzin, najwyżej 56 godzin w tygodniu i 90 godzin w dwóch kolejnych tygodniach (art. 6),
- po 4,5 godziny jazdy przerwa co najmniej 45 minut, którą wolno podzielić na 15 i 30 minut, w tej kolejności (art. 7),
- regularny odpoczynek dzienny co najmniej 11 godzin, skrócony co najmniej 9 godzin, a tygodniowy co najmniej 45 godzin, w określonych warunkach skrócony do 24 godzin (art. 4 lit. g i h oraz art. 8).
Kogo to nie dotyczy:
- busów z towarem jeżdżących tylko po Polsce,
- przewozu osób autem do 9 miejsc razem z kierowcą,
- przewozu niezarobkowego na potrzeby własne firmy albo kierowcy, ale tylko wtedy, gdy prowadzenie auta nie jest głównym zajęciem osoby za kierownicą (art. 3 lit. ha).
Kierowca zatrudniony do jeżdżenia, który wiezie za granicę towar Twojej firmy, z tego wyjątku nie skorzysta - dla niego jazda jest głównym zajęciem. Z wyjątku może skorzystać np. serwisant, który wiezie za granicę narzędzia i części firmy do swojej pracy, bez zarobkowego przewozu, bo prowadzenie auta nie jest jego głównym zajęciem.
Najczęstsze pytania o czas pracy kierowcy
Czy przerwa kierowcy wlicza się do czasu pracy?+
Tak. Przerwa 15 minut przy dobowym wymiarze co najmniej 6 godzin wlicza się do czasu pracy (art. 6 ust. 3 ustawy). Jeśli dajesz kierowcy drugą przerwę przy dniu ponad 9 godzin, wliczaj ją do czasu pracy tak jak pierwszą. Wprost wynika to z art. 134 § 2 Kodeksu pracy, jeśli przyjąć, że obejmuje on kierowców (o sporze piszę wyżej).
Ile godzin dziennie może pracować kierowca busa?+
Co do zasady 8 godzin na dobę. W systemie równoważnego czasu pracy wymiar w danym dniu można przedłużyć do 12 godzin, a równoważysz to krótszą pracą lub dniami wolnymi w inne dni (art. 15 ust. 1 i 2 ustawy). Taki system wprowadzasz w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu (art. 18). Mogą dojść nadgodziny (art. 20), ale w przewozach krajowych kierowca i tak musi mieć 11 godzin odpoczynku w każdej dobie.
Czy handlowiec z autem służbowym ma takie same przerwy jak kierowca?+
Prawie. Handlowiec ma przerwy z Kodeksu pracy: 15 minut przy dobowym wymiarze co najmniej 6 godzin i, tu już bez sporu, drugie 15 minut przy wymiarze ponad 9 godzin (art. 134). Odpoczynek ma tej samej długości co kierowca: 11 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu (art. 132 i 133).
Czy bus dostawczy do 3,5 t jeżdżący tylko po Polsce musi mieć tachograf?+
Nie. Obowiązek od 1 lipca 2026 r. dotyczy przewozu rzeczy za granicę i kabotażu autami powyżej 2,5 t. W przewozach krajowych dostawcze busy o DMC do 3,5 t łącznie z przyczepą nadal go nie mają.
Pamiętaj: przy aucie do 3,5 t i busie do 9 osób przerwa to 15 minut z art. 6 ust. 3 ustawy, a nie 30 lub 45 minut z art. 13. Odpoczynek 11 i 35 godzin obowiązuje kierowcę auta do 3,5 t w przewozach krajowych. W busie wożącym towar za granicę od lipca 2026 r. zamiast tego liczysz unijne przerwy i odpoczynki, a w aucie musi być tachograf. Masz wątpliwość, czy Twój pracownik to kierowca, czy pracownik z autem służbowym? Sprawdź najpierw, jaki rodzaj pracy wpisałeś w jego umowie.


